Врбенка или железна трева е повеќегодишно тревесто растение високо 30-60 см со моќен корен.
Стеблото е исправено, разгрането кон врвот, тетраедрално, покриено со набиени влакна по рабовите.
Листовите се спротивни кратки ливчиња. Долната страна, шилесто засечена, грубо назабена на рабовите со тапи забци. Средните листови се троделни со нерамномерно кренати исечени лобуси со тапи назабувања, од кои средниот е поголем од страничните. Горните листови се неподвижни, долгнавести, засечено-кренати, апикални. Лисната плоча е овален долгнавеста, во облик на клин стеснета кон основата, грубо влакнеста од двете страни.
Цветовите се собираат во долги шилести соцветија, на врвот – во голема, ретка метлица. Цветовите се развиваат од пазувите на средните и горните листови на стеблото. Чашката е влакнеста со кратки остри назабувања. Венчето е светло виолетово, розово – виолетови и поретко беличесто-виолетово.
Плодовите се триаголно-линеарни, диедарско-испакнати, збрчкани, кафеави или кафеави оревчиња .
Цвета во јуни-јули, а плодовите зреат во август-септември.
При готвењето, различни делови од растението се ставаат во кисели краставички и маринади (при кисела краставици, корените даваат сила и посебен зачинет мирис). Воздушниот дел во периодот на цветање доаѓа како сурогат за чај, кој, покрај тоа, има и благо холеретично дејство.
Вербената е широко користена меѓу народот како лек.
Во кинеската, корејската и тибетската медицина, вербената се користила како антитуморно средство за тумори на гениталните органи, како дијафоретик, за чиреви, егзема. Во Индија препаратите од вербена се користела како контрацепција, што е потврдено и во експериментот.
Препаратите од вербена се препишуваат орално за акутни респираторни заболувања, бронхитис, ларингитис, трахеит, хроничен хепатитис, холециститис, холелитијаза, хроничен гастритис со слаб гастричен сок, ревматизам, забоболка и главоболка, пневмонија, хипотензија, треска, болести на црниот дроб, атеросклероза, тромбоза, како кардиотоничен агенс, со метаболички нарушувања, анемија, како тоник, диуретик, лактоген агенс. Каша од свежо, згмечено растение веднаш ги растворало хематомите. Чајот од вербена се пиел за треска предизвикана од настинка или грип.
Чај од билката се користи за кожни болести: разни осипи, чиреви, скрофула и шуга, за некои нарушувања на гастроинтестиналниот тракт и како аналгетик за воспаление на оралната слузница, фаринксот, скрофулоза, хепатитис, а исто така и за забоболка; во форма на бањи – против шуга, модринки.
Надворешно се користи во форма на облоги, лосиони, за измива ње за воспалителни заболувања на кожата, осип, фурункулоза и тешко заздравливи рани. Згмечените листови од растението се нанесувале на нелекувани рани и модринки. Коренот бил нанесуван на вратот како гипс лечел скрофла, заушки и апсцеси. Вербената го зголемува апетитот и го подобрува варењето и активноста на црниот дроб, го зголемува лачењето на желудечниот сок, го нормализира метаболизмот во организмот.
Изматена и зготвена во вино, вербената помага против каснување од змија. Пиењето сок од вербена со мед и топла вода го подобрува дишењето. Од беснило (беснило) треба да пиете стебла од вербена варени во вино.
Вербена била света билка меѓу Галите, Персијците, во Стара Грција и Рим, тие и дале звучни имиња: „Солзи на Изида“, „Крв на Меркур“ или „Херкулова трева“.Во тоа време постоела традиција да се чува вербена во куќата за да се избркаат лошите духови, да се исчисти олтарот со неговите гранки или да се подарува букет вербена на некој што му посакува се најдобро.
Жителите на Галија, ова растение го нарекле „отров на ѓаволот“. Ги отсекувале стеблата во самракот на ноќта, со нив ги посипувале со света вода на местата каде што се населил ѓаволот. Таа ги чистела и куќите. Магионичарите рекле дека ако се триеш со вербена, сите желби ќе се остварат. Со негова помош ја исфрлиле треската, излечиле тонзилитис, скрофла, кожни болести, лепра, модринки. Според нивното мислење, штитело од каква било инфекција. Но, за да се постигнат такви резултати, требало да се собере вербената навечер во самрак, за никој да не може да види (ниту месечината, ниту сонцето) и да се понуди земјата во вид на помирување за саќе. На ова тие додале дека сè уште не набраната вербена треба да се оцрта со железо во круг, да се извлече со левата рака и да се подигне во воздух. Листовите, стеблото и коренот се сушат посебно во темница. Друидите ја собирале на ведро пред изгрејсонце. Според нивното мислење, растението требало да се набере кога Сонцето е во знакот на овен, да се исуши и да се сомеле во прав. Собрана во знакот на Овен и измешана со едногодишно семе од афион, вербената се користела и за лечење епилепсија.